27 Eylül 2013
Üsküdar
Bir öğlen vakti, odamın penceresinin yanında
kahrolası sigaramı yakmışken, haşin bir ses kulağımı deldi geçti.
"Eeeeiiiskiiiiiiii!" "Eeesskiiicciiiii!"
Pencerenin kirinden ötürü tam olarak
seçemediğim birkaç eşya vardı eski arabasında. Sanırım eski ve emektar bir
radyo... Kim bilir, hangi yaşlının, gençlik yıllarında ucube zevklerine,
senelerce eşlik ve aracılık etmiş, sonra da el dara girince ilk elden
çıkarılmış eski bir radyo...
Bir de ayakkabılar gözüme ilişti. Birçoğu da
gıcır gıcır duruyordu. Aklımda ayın denize vurması gibi bir an şu diyalog
canlanıverdi:
" -Anne, şunu beğendim,
biraz pahalı ama durumunuz müsaitse, bunu alalım.
-Tamam
oğlum, alalım. Biz senin için varız, senin için çalışıyoruz. Hem kış da
geliyor, iyi bir ayakkabıya ihtiyacın var. dene bakalım, ayağında görelim
ayakkabıyı.
Çocuk dener.
-Hah işte anne, bu tam oldu.
Anne, çocuğun
ayaklarını olabildiğince ileri itmesini ister, parmaklarını çocuğun ayakkabısına
hışımla sıkıştırır ve der ki:
-Beyefendi, biz bunun bir numara büyüğünü
alalım.
- Ama anne,
bu tam bana göre olmuştu.
- Olsun
oğlum, büyük alalım ki seneye de giyesin."
İşte hakikaten de bu diyaloğun geçtiğini ve sırf
yeni alınan ayakkabı büyük diye, çocuğun bir sene boyunca eski ayakkabısına
talim ettiğini zannediyorum. Ve artık, gelecek sene çocuğun ayağına yeni alınan
ayakkabı tam olacaktır. Ancak, bu kez de çocuk olgunlaşmaya başlamış, geçen
sene aldığı ayakkabının modelini şimdi beğenmez olmuş, ve ayakkabı eskiciye
düşmüştür.
Bir de üst üste yığılmış, toz bulutlarıyla
kaplanmış birkaç kitap... Penceremin kirinden, kitapların isimlerini
seçemiyorum. Ama onlar da sanki eskicinin yalpalaya yalpalaya gelen arabasındaki
eski radyo ve gıcır ayakkabılar gibi kulağıma kendi hikayesini fısıldıyor.
Kitap okumaya hevesli, her konudan haberdar
olmak gibi anlamsız bir istekle yanıp tutuşan insanlara aitti muhtemelen bu
kitaplar. Hevesli dediysek de öyle ilk görüşte anlaşıldığı gibi değil. Vapurda
giderken, çaycıda otururken, içi boş bir entellektüel çerçeve çizmek isteyen,
garip fıtratlı insani yaratıklar olur ya, işte bu kitaplar böyle insanlara ait
sanki! Zannederim, Kadıköy'ün veya Beşiktaş'ın meşhur ve kocaman bir kitapçısına
gidilmiş, sonra en çok satanlar raflarına bakılmış, orada aranılan
bulunamayınca( Ne aradığı da malum, cildi-şekli-tipi güzel ve cafcaflı bir iki
kitap müsveddesi) dışarıda şans eseri isimleri duyulan bir iki yazarın
kitapları bulunmuş, ve tamamiyle şuursuzca bir alışverişin sonucu olarak birkaç
tane kitap alınmış. Sırf bu şekilde alınmış elli altmış kitap, 4-5 sene sonra
akıllı telefonların çıkmasıyla birlikte, vapurdaki gösteriş aracı olma
görevini, görevdaşı akıllı telefonlara büyük bir gurur ve sevinçle devretmiş.
Matbaanın güzel kokusuyla bezenmiş sayfalar, yerini sanal alemin yiğit
delikanlılarının twitter ve facebook'tan paylaştığı heybetli cümlelere
bırakmış. E haliyle, kitapların yeri de bir eskici arabası olmuş.
Bir de eskici arabasında baş köşeye
oturtulmuş bir masa üstü bilgisayar görüyorum. Tam o anda, eskiciye birisi
sesleniyor ve eskici zor bela arabasını durduruyor. Meraktan camı açıyorum ve
yapılan pazarlığa şahit oluyorum.
-Bilgisayara ne istiyon hemşerim?
- 250 lira
abi.
-250 çok,
150 veririm. Satarsan.
- Abi ben
bunu o fiyata aldım, kurtarsa dükkan senin. ( dükkan dediği de, eskici
arabası.)
- İyi,
200'e ver. Çocuk tutturdu bilgisayar diye. Çalışıyor deemi bu?
-
Çalışıyor abi, 4 sene öncesinin son teknolojisi. ( Doğru, mahallenin bütün
tozunu üstüne çekerek, mahalleyi temizliyor. Gayet ciddi ve önemli bir amme
hizmeti... Teknoloji, büyük nimet...)
İşte olay tam olarak da burada… Şimdi, yavaşça (Yavaş olmak zorunda, müşterisi dibinde.), zamanının son teknoloji bilgisayarı da hikayesini kulağıma fısıldıyor.
Bilgisayarın Türkiye'deki hikayesi de
memleketimin birçok hikayesi gibi ekzantirikliklerle dolu. Babam anlatırdı,
Türkiye'ye bilgisayarlar ilk girdiğinde( ilk girdiği için hepsi ateş pahası...)
insanlar hiçbir anlam verememişler bu acayip alete. Ne elektrik süpürgesi gibi
tozu alıyor, ne buzdolabı gibi yiyecekleri muhafaza ediyor, ne de çamaşır
makinesi gibi anneleri zor bir işten kurtarıyordu. Ama yine de gücü yetenler, hemen
abanmış bu ucube makineye. Alalım, bir gün lazım olur mantığıyla bilgisayar
piyasası oluşmuş. Ha çocukluğumdan bilirim, kurcalaya kurcalaya çözmüştük
makineleri. Milletçe böyle güzel bir tarafımız var, meraklıyız. Ve hiç bir
eğitime ihtiyaç duymadan bir anda bir alanın uzmanı haline gelebiliyoruz. Dalga
geçmiyorum, büyük bir meziyet! Ve o makinelere, çağının son teknoloji
makinelerine binlerce lira para sayılmış. Belki bir öğretmenin iki üç aylık
maaşı... Ve kazanılmış bir kupa misali, evlerin en göze çarpan köşesine
makineler, büyük bir gururla yerleştirilmiş. Şimdi şimdi fark ediyorum. Benim
yaşımda olanlar da hatırlayacaklardır. Çocukluğumuzda, bilgisayar, bir çok
kişinin evinin salonunda durur, misafirler geldi mi özenle bilgisayar
tanıtılır, işlemcisinden ekrana kartına, RAM'inden fan sayısına kadar birçok
donanımsal özelliği anlatılır ve o belki de dünyayı değiştiren alete şu muamele
yapılırdı: "-Oğlum haydi, arkadaşlarına bilgisayarı aç da, şu yeni
yüklediğiniz oyunu oynayın." Hakikaten de Türkiye'de uzun bir müddet
bilgisayarın tek işlevi buydu.
Şimdi birkaç aylık maaşlar bağlanarak satın
alınan, özenle evin baş köşesine yerleştirilen ve gelene geçene büyük bir
gururla tanıtılan o eşsiz makine, eskici arabasında. Ama eskici de esaslı
adammış. 5 sene önce başkalarının baş köşesine yerleştirdiği aleti, eskici de
arabasının baş köşesine yerleştirmişti!
Lafı pek fazla uzattık, ama radyonun,
ayakkabıların, kitapların ve ormanın kralı masaüstü bilgisayarının bende
düşündürdükleri bunlar. Bende hissettirdiği duygu ise tek: Korku!
Acaba diyorum, bizim "Yükseleyim,
kazanayım, itibar sahibi olayım." diye bir ömür boyunca didinmemizin
sonucu da bu eski radyo, ayakkabılar, kitaplar ve ormanın kralı gibi eskici
arabası olabilir mi?
Acaba diyorum, bizim akıbetimiz de 10 sene
önce baş tacı yapılıp da 10 sene sonra eskici arabasına layık görülen ormanın
kralı gibi olabilir mi?
Acaba diyorum, radyoyu da, ayakkabıyı da,
kitapları da, son teknoloji bilgisayarı bir şekilde eskici arabasına yollayan
sistem, bize de aynı muameleyi yapabilir mi?
Acaba diyorum, insan olmayı deneyebilir
miyiz???